Algemeen

Eten doen we niet alleen omdat we honger hebben, maar ook omdat we trek hebben. Eten uit honger heeft vooral te maken met het terug in evenwicht brengen van een energiebalans die we nodig hebben om te functioneren. Wetenschappers noemen dit ‘homeostatische honger’. Eten uit trek heeft vooral te maken met de beloningswaarde van datgene wat we eten. Wetenschappers noemen dit ‘hedonistische trek’. Het huidige voedingsaanbod heeft, door zijn nadruk op smaak en door een hoge energiewaarde, een sterke beloningswaarde. Jammer genoeg is voeding met een hoge beloningswaarde vaak ongezond omwille van een hoog vet- of suikergehalte. Bij trek eten we zelfs als we geen honger hebben, worden signalen van verzadiging genegeerd en eten we meer en vaker dan we nodig hebben. Dit zien we terug in de steeds ongezonder wordende eetgewoonten van kinderen en jongeren, en de daarmee samenhangende gewichtsstijgingen.

Heel wat kinderen en jongeren kampen immers met overgewicht of zwaarlijvigheid. Toch worden niet alle kinderen en jongeren die kunnen kiezen uit het huidige voedingsaanbod met zijn hoge beloningswaarde te zwaar. Dit wijst er op dat, naast het voedingsaanbod, ook andere factoren een rol spelen bij de ontwikkeling van eetgewoonten en gewichtsproblemen. Eén van die factoren heeft te maken met de manier en de mate waarop mensen reageren op beloningen. Wetenschappers noemen dit ‘beloningsgevoeligheid’. Deze beloningsgevoeligheid heeft niet enkel te maken met cadeautjes of beloningen al dan niet leuk vinden, maar ook met de mate waarin iemands hersenen reageren op allerlei beloningen. De hersenen van sommige mensen reageren sterker op beloningen dan die van anderen. Zulke mensen hebben een ‘hoge beloningsgevoeligheid’ en zullen vaker dan anderen dingen doen die een belonend effect hebben (zoals bijvoorbeeld voedsel met een hoge beloningswaarde eten). Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat vooral bij jongeren de beloningsgevoeligheid behoorlijk sterk kan zijn.

 

In het REWARD-project onderzoeken we hoe de beloningsgevoeligheid van kinderen en jongeren samenhangt met hun eetgewoonten. We willen zo verklaren waarom kinderen en jongeren vaak kiezen voor ongezond voedsel met een hoge beloningswaarde. Wanneer we het verband tussen beloningsgevoeligheid en eetgewoonten goed begrijpen, willen we uitzoeken hoe we kinderen en jongeren kunnen leren om gezondere keuzes te maken door in te spelen op hun beloningsgevoeligheid.

Natuurlijk bestaan er al heel wat preventieprogramma’s en behandelingen waarbij kinderen en jongeren geïnformeerd worden over hoe ze gezond kunnen eten. Jammer genoeg  werken deze programma’s vaak niet goed genoeg en hebben ze maar een klein effect op het gewicht en de gezondheid van kinderen en jongeren. Het REWARD-project wil het probleem van ongezonde eetgewoonten en overgewicht bij kinderen en jongeren anders aanpakken door aandacht te hebben voor de manier waarop voedsel als een beloning kan werken voor iemand en hoe iemands beloningsgevoeligheid zijn of haar eetgewoonten beïnvloedt.

Het REWARD-project is het allereerste onderzoek waarbij wetenschappers uit verschillende takken van de wetenschap (psychologie, geneeskunde, maatschappelijke gezondheidskunde, bio-ingenieurs- en communicatiewetenschappen) van verschillende Vlaamse universiteiten (UGent en KULeuven) samenwerken om te onderzoeken welke rol beloningen en beloningsgevoeligheid spelen in de eetgewoonten van kinderen en jongeren.

Hier kan je meer lezen over de wetenschappelijke doelstellingen van het REWARD-project, en hier over de valorisatiedoelstellingen.


Het REWARD-project wordt gefinancierd door het IWT (Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie).